Oszczędzanie na IKE i IKZE to plan na dziesiątki lat, więc warto zastanowić się też nad tym, co stanie się ze zgromadzonymi pieniędzmi, gdy zabraknie właściciela konta. Dobra wiadomość: te konta mają wbudowane mechanizmy, które ułatwiają przekazanie środków bliskim. Trzeba tylko wiedzieć, jak działają.
Osoba uprawniona: najprostsza droga
Przy otwieraniu IKE lub IKZE (a także później, w dowolnym momencie) możesz wskazać jedną lub kilka osób uprawnionych do środków na wypadek Twojej śmierci. Przy kilku osobach określasz, jaki procent kapitału przypada każdej z nich – razem musi wyjść 100%.
Wskazanie osób uprawnionych ma dwie ważne zalety:
- środki nie wchodzą do masy spadkowej – nie trzeba czekać na postępowanie spadkowe, a instytucja wypłaca pieniądze osobom, które wskazałeś,
- dyspozycję możesz w każdej chwili zmienić lub odwołać, np. po ślubie, rozwodzie czy narodzinach dziecka.
Jeśli nikogo nie wskażesz, zgromadzone środki trafią do spadkobierców – ustawowych albo wskazanych w testamencie.
Podatki przy IKE
Wypłata z IKE na rzecz osób uprawnionych po śmierci oszczędzającego jest zwolniona z podatku dochodowego (nie ma 19% podatku od zysków kapitałowych). Zwolnienie ma jeden warunek: zmarły oszczędzał tylko na jednym IKE. Otrzymanie środków nie wymaga też płacenia podatku od spadków i darowizn.
Podatki przy IKZE
Tu zasady są inne. Wypłata z IKZE dla osoby uprawnionej jest opodatkowana 10% zryczałtowanym podatkiem dochodowym, który pobiera instytucja finansowa. Osoba uprawniona ma jednak drugą opcję: wypłatę transferową na własne IKZE. W takim przypadku podatek nie jest pobierany od razu – zapłaci go dopiero przy własnej, późniejszej wypłacie z IKZE. To dobre rozwiązanie, jeśli osoba uprawniona i tak zamierza oszczędzać na emeryturę.
Środki z IKZE, podobnie jak z IKE, są zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Jak wygląda opodatkowanie zwykłej wypłaty z IKZE, wyjaśniamy w artykule Wypłata z IKZE – ile podatku zapłacisz.
Co możesz zrobić już dziś
- Sprawdź, czy wskazałeś osoby uprawnione – jeśli nie, zrobisz to zwykle w kilka minut przez formularz w swojej instytucji.
- Zadbaj o aktualność dyspozycji – po ważnych zmianach w życiu warto ją przejrzeć.
- Poinformuj bliskich, gdzie prowadzisz konta i że mają prawo do środków – to oszczędzi im wielu formalności.
Jeśli dopiero planujesz oszczędzanie, zobacz, czym różnią się IKE i IKZE, i jak je otworzyć.
Krótkie odpowiedzi znajdziesz też w FAQ: Co się dzieje z IKE po śmierci? i Co się dzieje z IKZE po śmierci?
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Szczegóły dotyczące konkretnej sytuacji (np. brak wskazanych osób uprawnionych) potwierdź w instytucji prowadzącej konto lub u prawnika.
